7 kiểu người hành nghề báo ở VN nay, mai

Thị trường báo chí ở Việt Nam đang phát triển ngày càng sôi động cả về chất và lượng. Nghề báo cũng trở thành nghề mơ ước của nhiều người (riêng năm nay, tỉ lệ chọi ngành Báo chí đã là 16.32 rồi, so với tỉ lệ chọi bình quân 5.8 toàn trường. Tụi nó bảo, "chọi" vô rồi lại "chọi" ra thôi ấy mà!!).
Sau đây là 7 kiểu nhà báo hiện nay dưới ngòi bút phác họa của TS. Đức Uy.

1. Cây đa, cây đề

Đây là lớp người viết báo đã đến thời kỳ nhất định phải "cưa, tỉa" đi kẻo làm còm các cây non khác vì bóng cả bao trùm làm cho cây khác không mọc được.

Muốn vậy, các tòa soạn phải có vườn ươm đặc biệt, không trồng đại trà hoặc có thể “mua” từ các báo khác khi cây đa, cây đề già cỗi, bị mục, rỗng và không còn đất dụng võ.

2. Cây đa, cây đề “dự bị”

Để thay thế lớp cây đa, cây đề kể trên, phải có cây đa, cây đề "dự bị", kế cận một cách tự nhiên. Lớp nhà báo này cũng góp phần hạn chế đầu óc gia trưởng và công thần của loại đa đề.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế làm báo, kiểu nhà báo này cũng nên triển khai hoạt động ở nhiều thể loại đa dạng, không nên "thâm canh" vào một loại như: điều tra, xã luận hay tùy bút, châm chích.

3. Đặc nhiệm

Nói vui thì đây là loại đặc công (comando). Loại này không nhiều, thường đánh cá lẻ, nhưng là những mũi tên xông xáo vào các vấn đề thời sự nóng bỏng.

Họ chiến đấu một mình và tự do hành động, viết tùy hứng. Loại “binh chủng” này khá tinh nhuệ và không nhiều, giống như các nhà tình báo tầm cỡ quốc gia, quốc tế nên không thể sản xuất hàng loạt.

Khác với cây đa, cây đề là người có thâm niên và tên tuổi ở tầm vĩ mô, loại này từng xông xáo nơi "hòn tên mũi đạn". Chỉ vừa có tín hiệu bất ngờ ở nơi nào đó là họ lao đến ngay, bất kể ngày đêm, có khi gặp hiểm nguy đến tính mạng cũng không nề khiến cho báo có tính thời sự và chiến đấu.

4. Phân tích gia

Khác với loại bình luận gia, ngày nay báo giới ta bắt đầu có những cây bút phân tích sắc sảo, trên cơ sở các thông tin, dữ liệu kịp thời, chính xác và đầy đủ.

Họ như các nhà khoa học có thể đánh giá và dự báo về sự kiện, con người qua bài viết có tính chất nghiên cứu khảo sát, vượt lên trên các bài phóng sự điều tra thuần túy có tính thông tin cập nhật.

Khi họ xuất hiện, báo giới và cấp quản lý, lãnh đạo có thể hoan nghênh hoặc phản bác vì họ có những nhận xét và đánh giá chính xác khác dư luận, trên cơ sở các quan sát của người vừa làm báo vừa làm công tác khoa học.

Kiểu này còn quá ít trong làng báo vì chúng ta chưa quan tâm đào tạo loại này. Họ có thể phát hiện, đánh giá và dự báo các hiện tượng xã hội mới.

5. Chạy "sô"

Loại này nhanh nhạy, mỗi ngày có thể lao hết chỗ này đến chỗ khác, các bài viết vừa kịp thời vừa sốt dẻo, không chỉ có cách nhìn và đánh giá riêng.

Đối tượng này có thể làm ăn với nhiều tờ báo trong cùng một lúc và có thể biến báo vấn đề cho hợp "gu" với mỗi tờ báo. Nhà báo chạy "sô" thường có thu nhập cao, quen biết nhiều và lắm tài vặt, vừa chụp ảnh, vừa lấy quảng cáo, vừa viết tin.

6. "Đa - zi - năng"

Loại này thường đa tài, có khả năng lấp chỗ trống, chữa cháy những khi tòa soạn thiếu bài. Do đặc trưng hoạt động này nên nhà báo "đa - zi - năng" thường có nhiều bút danh khác nhau đến mức trở thành vô danh (vì không gắn chặt với một bút danh nào nên không tạo được "thương hiệu"). Tuy nhiên, loại nhà báo này không chuyên sâu và thiếu cá tính, bản lĩnh.

7. Tài tử:

ít khi trung thành với một tờ báo nào. Viết hay nhưng ít xông xáo. Luận, bàn, dịch, phỏng nhiều hơn là đến chỗ lấy tin. Sắc sảo và tính khí thất thường, không xuất hiện định kỳ trên một tờ báo nào, vì họ viết cho vui hoặc chỉ viết khi thấy bức xúc; hay gai góc, độc lập, bản lĩnh và xem nghề viết báo như một trò chơi, nơi thử bút cho vui.

Tạm phác chân dung bảy kiểu “nhà” báo thời nay, mời các bạn cùng thêm bớt...

• TS. Đức Uy

>> Đã thấy bạn bè ở một số kiểu chạy sô, phân tích gia và cây đa, cây đề "dự bị". Chưa thấy mình ở chỗ nào và sẽ ở chỗ nào??

CTV

Em là CTV mới. Rất mới. Trẻ, rất trẻ. Xinh, khá xinh.
Bài đầu tiên em gửi, chị "è cổ" ra chỉnh lại. Nhưng ko sao. Ng mới, chưa quen mà. Chị để tên em.
Bài thứ 2, chị nhờ em phần việc mà nhiều người vẫn bảo là hay và thú vị nhất. Chị muốn tin em 1 lần.
Em đến, ngồi 1 chỗ. Xinh xắn làm duyên (trong khi chị đứng rã cẳng suốt mùa). Sự kiện chưa hết nửa, em đã lặn mất. Gọi điện, em khóa máy.
Hôm sau, chị gọi điện, em khóa máy. Chị nhắn tin (rất dịu dàng, nhỏ nhẹ, ân cần), em ko trả lời. Nhắn offline, em cũng biệt tăm. Đùng cái, em gửi bài. Chị gạt khó chịu sang 1 bên, vì dạo này các em CTV rất có "giá", phải chăm chút, nâng niu (bạn chị "giáo huấn" vậy). Bài tạm ổn (theo chị) nhưng hình thì bé quá (40KB). Chị bảo: "Em gửi lại cho chị file lớn hơn nhé!". Em hồi âm (may quá): "Mình để hình bé chứ có phải hình lớn đâu mà cần file ảnh lớn hả chị? Em lỡ xóa mất rồi. Tại hình đó, bạn em chụp giùm". Chị... tạm tin em (dù thực tâm chị nghĩ chẳng ai kh tới mức chụp đã đời rồi lại xóa hình gốc, giữ lại file ảnh bé tẹo để... chơi).
Chỉ có điều, vô tình vào blog 1 NLB quen (để xem thêm thông tin về các nhân vật nổi tiếng thôi) thì chị giật mình: "Ơ hay, hóa ra hình em chụp cũng đc trưng dụng ở đây cơ đấy!?". Góc ảnh ko xê xích 1 milimet nào. Khoảnh khắc "đắt" quá cơ. Hình copy từ blog xuống chỉ đc khoảng 40KB thôi em (nếu chủ nhân muốn resize).
Cảm thấy thất vọng quá. Chị ko đủ tự tin vênh vênh bảo chị luôn làm đúng. Nhưng nếu chị lấy hình từ đâu, chị sẽ để nguồn rõ ràng. Chị cũng có đòi hỏi gì đâu, giá mà em bảo: "Chị ơi, em đọc blog này thấy mấy cái hình hay hay, chị xem có xin để sử dụng đc ko" thì tốt quá!
Hi vọng em có chút bứt rứt. Vì em còn trẻ, rất trẻ. Là một CTV mới, rất mới. Và em xinh, khá xinh...

Ngày này năm xưa

Chỉ 1 cuộc điện thoại, hỏi "Còn yêu ko?". Tất nhiên là còn rồi. Yêu chứ! Ko ngập ngừng nhưng điện thoại hình như mất sóng, cứ fai trả lời đi lại nhiều lần. Vẫn cứ đếm lùi, "ngày này năm xưa".
Mày mò và tìm đc những văn bản rất hay. Lại ngụp lặn trong văn bản. Hi vọng đến một ngày nào đó mình sẽ đủ để gọi là hiểu nó.
Sử dụng những tấm ảnh đầu tiên. Gửi lời cám ơn "muộn màng" đến Apple về cái card. Lúc đầu vẫn chỉ nghĩ là "giỡn chơi" thôi! Xúc động đậy...


* Chú thích: Ảnh ko liên quan gì đến nội dung entry. Ai copy , đề nghị để "bản quyền"

Tỏ tình

Cậu bảo cậu mới nhận được... lời tỏ tình. Chẳng hiểu sao gần đây cậu lại nhận được nhiều lời tỏ tình đến vậy.
Cậu bảo dân phần mềm cũng ngộ lắm. Gặp nhau mới ba lần. Lần nào đi uống nước cũng tìm cách... nắm tay nhưng cậu quái lắm nên chẳng lần nào... nắm trúng cả.
Đẹp trai. Công việc tốt. Không rượu chè. Không bài bạc. Không thuốc lá. Cả cà phê cũng không nốt (thế thì tiết kiệm đc khối tiền). Lần nào vào quán cafe, anh cũng gọi sinh tố hay trà sữa. (Trong khi cậu: Manly, rượu tàm tạm - vì toàn nốc bia như uống nước, bài bạc thi thoảng, cà phê ngày 3 bữa - trừ những hôm hết tiền).
Lần thứ 3 gặp nhau, anh ấy bảo: "Làm bạn gái anh nhé?"
Cậu lỏn lẻn (ấy là tớ nghĩ vậy chứ chưa thấy cậu lỏn lẻn bao giờ): "Cho em thêm thời gian!".
Tớ ko còn háo hức với những kiểu tỏ tình rình rang nhưng chưa hình dung ra thế nào là một lời tỏ tình đúng nghĩa. Mới chỉ nghe "câu muôn thưở" này trên phim nên giờ đây nghe từ cậu, tớ không thể không... nhe răng. Nghe cứ như giỡn chơi nhưng chưa khi nào tớ hình dung ra cảnh cậu nhận lời tỏ tình, dù rằng tớ biết cậu cũng từng yêu và đc yêu...

Lại chuyện thi cử

Ngày đau tim và hồi hộp! ^_^

Thầy Tài đẹp zai đang ăn tiệc. Gọi điện cho thầy hỏi điểm thi lại AV thì thầy cáu “Weekend không được quấy rối!” Xin đính chính lại là em chỉ “quấy rầy” chứ không “quấy rối”. Sai một li, đi một danh dự đó thầy ah! Hix. Khổ thân em và 26 đứa “ngây thơ AV” còn lại. Thầy có biết đây là lần đầu tiên em thi rớt trong suốt 4 năm qua không? Thầy có biết môn AV là môn em học tệ nhất không? Thầy có biết là ngày nào em cũng chong đèn thức đến 3h sáng để học mà… chả hiểu gì không? Trời!

Mà thôi. Em tin tưởng bé Cò làm bài tốt vì em đã coi sơ sơ bài nó. Nếu không mún nói là em đã được ngồi ở 1 vị trí địa lý rất thuận lợi và được nó ưu ái cho xem bài. Khà khà. ^_^. Em dốt em không giấu. Em copy bài được là em khoe liền ah. Bạn bè ta ơi, nhớ ăn chay cho tới ngày biết tin tao đậu nha. Đứa nào ăn mặn là tao uýnh chít ah. Em là đứa hiền lành (mô phật!), con nhà tử tế.Thầy cho em và 26 linh hồn tội lỗi qua hết nha thầy. Chặc chặc!!

>> Copy từ blog Cún xù. Đọc mà buồn cười quá. Nhớ lại cảnh mấy đứa gọi điện "khủng bố" thầy trước buổi thi lần 1, lần 2 mà cứ ôm bụng . Hi vọng năm sau có đc phân dạy lớp BC, thầy sẽ ko thất thần, hốt hoảng mà chối đây đẩy.

"Em copy bài được là em khoe liền ah" <- vô tư ghê. Có chút đồng cảm thôi. Đính chính lại là t ko có "ngây thơ" AV à. Cũng ko phải thuộc dạng học tệ nhất. Vấn đề chỉ là đã bỏ bê nó suốt... 4 năm thôi ấy mà. Như đã từng than vãn với Ngiu và Mandy, mỗi lần thi, kiểm tra, toàn sử dụng kiến thức từ hồi lớp 12 (dù sao cũng fai cảm ơn cô hạt tiêu của mình lắm lắm!). Cũng cảm ơn Chích và "nhà mình" đã đi... cầu nguyện cho tớ đậu cao.

Sắp có baby để... chơi cùng

Con nhỏ gọi điện. Để hỏi "Sao dạo này ko đến chơi, lâu rồi không gặp". Ừ, dạo này cứ lung tung việc, cũng chẳng có thời gian cho nó nhiều. Món quà sinh nhật cho nó từ giữa tháng 4, mua rồi... bỏ tủ, mãi mà vẫn chưa có dịp ghé đưa cho nó.
Nhưng chuyện lâu ngày ko gặp chỉ là chuyện phụ. Chuyện chính là nó báo "Tao có... baby rồi". Hơi ngạc nhiên chút vì rằng từ đầu, khi mới cưới, con nhỏ đã bảo ko muốn có em bé sớm. Nhưng thôi, miễn nó vui là đc. Có baby, có lẽ cuộc sống gia đình nó sẽ khác, ít nhiều gì thì điều đó cũng đồng nghĩa với việc tình cảm của vợ chồng nó suôn sẻ.
Con nhỏ sắp có baby. 24 tuổi chuẩn bị làm mẹ cũng ko phải là sớm quá. Thật kỳ là chỉ với nó thôi, chứ nói như mình thì vẫn còn: "Thôi, em hổng chịu đâu!".
Con nhỏ sắp có baby, một đứa bé trai hay gái cũng đc, miễn là một đứa bé! Đã có sẵn L. làm cô giữ trẻ rồi, gửi đâu cho xa...

Chúc mừng m! Nếu đó là 1 cặp sinh đôi, mình sẽ... xin về 1 đứa !

Thời gian trôi qua mau...

Mới 1 tuần, thế mà cứ tưởng như lâu lắm.

Ngồi lại cùng Xương cá. Vẫn nói những chuyện linh tinh, lang tang xưa giờ. Ko dưng lại có cảm giác như cái hồi nào nào đấy...
Tự nhiên ko muốn tốt nghiệp. Hóa ra đứa nào cũng có cùng một ý nghĩ, như là muốn níu kéo cái gì đó.

Gặp hai đứa bé trai sinh đôi đang tung tăng chơi cạnh bờ sông. Sinh đôi mà mặt chẳng giống nhau tẹo nào (ngoại trừ vóc dáng và áo quần y chang nhau) chỉ có thể là sinh đôi khác trứng. Check lại, hóa ra mình vẫn còn nhớ đúng đc điều này.
Nhưng điều mà mình quan tâm hơn lại là câu "than" của Xương cá: "Sinh con bây giờ cũng không đơn giản vì rất khó dạy. Dễ gì nuôi dạy được một đứa con... ngoan như tụi mình!".

Ừ, cứ coi là... tạm đúng đi. Tụi mình đã sống 23 năm rồi và ít nhất cũng ko làm người thân phải "chết lên chết xuống" hay lo lắng nhiều. Cũng ko thuộc dạng "phá gia chi tử". Ít ra cũng đã tự lập đc chừng 5 năm (mới xong đc nghĩa vụ thiêng liêng, cao cả cuối cùng với trường. Ai thắc mắc, vui lòng liên hệ B004-B005).
Nhớ thời khắc này 3 năm trước, đâu ngơ ngẩn vậy (có lẽ là vội vàng quá nên ko kịp để nghĩ??). Cứ mỗi khoảnh khắc là một dấu ấn nào đó. Mỗi nhóm bạn, mỗi góc sân/ góc đường/ góc quán. Người ta bảo nếu đã từng đi với nhau một lần dưới mưa thì sẽ khó mà quên nhau đc. Mỗi nhóm tụi mình đã cùng nhau "chạy mưa" ko dưới 2 lần. Hi vọng sẽ ko "lửng lơ" nhau dù có thể sẽ lâu ngày ko gặp.

--> Bài này ko xuất sắc nhưng đặc biệt có sự tham gia sáng tác của Trang ù và hợp với tâm trạng của nhiều người lúc này nên thi thoảng vẫn cứ thích nghe!!!! (Thanks Ngiu đã share link này)